Pirydoksyna (Witamina B6)

Witamina B6 znana również jako pirydoksyna, to jedna z witamin przynależna do witamin z grupy B. De facto jest to grupa sześciu, podlegających wzajemnym przekształceniom organicznych związków chemicznych - pirydoksal (jest formą alkoholową), pirydoksyna (jest formą aldehydową), pirydoksamina (jest formą aminową), a także ich 5’-fosoforanów. Wiele osób zapomina o tej witaminie, jednak jest ona niemal kluczowa, albowiem bierze udział w wielu procesach życiowych. Dzisiaj niestety często borykamy się z niedoborem tej substancji, szczególnie tyczy się to osób w podeszłym wieku oraz kobiet. Pirydoksyna pełni ponad 100 funkcji, dlatego nie możemy dopuścić do niewystarczającej ilości tej witaminy w naszym organizmie. Między innymi odpowiada za działanie układu nerwowego, wpływa na pracę serca i skurcze mięśni. Regularne przyjmowanie witaminy B6 rekomenduje się także osobom, które chcą zwiększyć odporność organizmu na przeziębienia, pragną promiennie wyglądać, a także nie mieć kłopotów ze skórą. Jesteśmy w stanie przejmować ją wraz z pożywieniem, jednak czasami okazuje się to niewystarczające. Po raz pierwszy szczegółowo poznano witaminę B6 w 1930 roku, kiedy to dwójka badaczy (Copping i Chick) opisali i nazwali ją czynnikiem I. W 1935 po przeprowadzeniu badań na szczurach wykazano, iż niedobór tej witaminy jest przyczyną ostrego zapalenia skóry.

Właściwości Pirydoksyny

Pirydoksyna, podobnie jak pozostałe witaminy z grupy B jest rozpuszczalna w wodzie. W celu przemian metabolicznych witaminy B6 niezbędne są również witaminy B2 oraz B6. Ponadto jest ona prekursorem istotnych koenzymów, jakich zadaniem jest kontrola przebiegu szeregu zasadniczych reakcji biochemicznych. Pirydoksyna to koenzym, jaki razem z enzymami nadaje tempa procesom, jakie mają miejsce w komórkach. Częściowo syntezowana jest ona przez florę jelitową. Z przewodu pokarmowego jest wchłaniania i „składowana” w wątrobie i mięśniach, jako fosforan pirydoksalu. Nie można zapomnieć o tym, że witamina B6 ulega zniszczeniu w trakcie mrożenia oraz obróbki termicznej produktów spożywczych. Charakteryzuje się działaniem przeciwbólowym oraz antydepresyjnym.

Zastosowanie (rola w organizmie) Witaminy B6

Każda witamina odgrywa istotną rolę w organizmie człowieka, nie inaczej jest z witaminą B6. Przede wszystkim jest ona koenzymem dla przeszło 100 enzymów, które między innymi biorą udział w przemianach aminokwasów, przyswajaniu białek oraz procesach trawiennych. Ponadto enzymy te uczestniczą w produkcji lecytyny (składnika odżywiającego mózg i pobudzającego go do pracy), syntezie tryptofanu, w przemianach hormonów sterydowych, a także innych procesach. Pirydoksyna wspiera walkę z depresją (ma działanie antydepresyjne), wspomaga pracę układu odpornościowego (głównie reakcji uczuleniowych), a także zmniejsza ryzyko wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych (poprzez obniżenie stężenia homocysteiny we krwi). Witamina B6 pomaga podczas poprawy procesów koncentracji oraz hamuje tworzenie się kamieni (wzrost przemian kwasu moczowego). Często zapomina się o tym, że witamina ta ma działanie zmniejszające ból. Kolejne zadanie pirydoksyny, to syntezowanie białek przez komórki, uczestnictwo w procesie powstawania erytrocytów, uwalnianie energii, zmniejszanie ryzyka pojawienia się napadów padaczkowych, utrzymywanie w odpowiednim stanie komórek nerwowych, a także likwidowanie mdłości. Dodatkowo witamina B6 stopuje zatrzymywanie wody w organizmie, zmniejsza obrzęki skóry, wpływa na ciśnienie krwi, pracę serca i skurcze mięśni, a także łagodzi objawy zespołu cieśni nadgarstka. Bierze ona udział w przemianach glukozy w glikogen, a także w procesie rozkładu glikogenu w mięśniach. Ponadto witamina B6 pomaga zahamować proces starzenia się, albowiem ma zdolność do kontroli syntezy kwasów nukleinowych. Dla starszych kobiet ważne będzie z pewnością to, że wspomaga zminimalizowanie przejawów menopauzy, albowiem dba o utrzymanie równowagi hormonów płciowych. Młodsze dziewczyny także nie powinny zapomnieć o dostarczaniu odpowiedniej ilości tej witaminy do swojego organizmu - dzięki pirydoksynie zmniejsza się PMS (zespół napięcia przedmiesiączkowego). Swoje zastosowanie ma ona także w kosmetyce, albowiem zatrzymuje nadmiar łojotoku, wspomaga walkę z leczeniem łojotokowego zapalenia skóry, wpływa na lepszy wygląd skóry, a także hamuje wypadanie włosów.

Źródło (występowanie)

Witaminę B6 uda nam się znaleźć w wielu produktach spożywczych, zarówno pochodzenia zwierzęcego, jak i roślinnego. Do najważniejszych możemy zaliczyć kaszę gryczaną, ziemniaki, kalafior, brązowy ryż, marchew, szpinak, fasolę, paprykę czerwoną, groch włoski, zielony groszek, kapustę, płatki owsiane, awokado, drożdże piwne, zarodki pszenne. Witaminę B6 znajdziemy także w orzechach ziemnych, orzechach włoskich, jajkach, rybach oraz kiełkach pszenicy. Spośród mięs największą zawartością witaminy B6 cieszy się indyk oraz kurczak. Spore ilości znajdziemy również w wieprzowinie. Zgodnie z tym co wcześniej powiedziano, obróbka termiczna może spowodować zmniejszenie, aż o 30% - 70% zawartości witaminy. W przypadku smażenia, peklowania i gotowania podaje się, że starty mogą wynieść 30-50%, natomiast w przypadku mrożenia od 15% do 70%.

Zapotrzebowanie na witaminę B6

Zapotrzebowanie na witaminę B6 uzależnione jest głównie od wieku i płci. W przypadku kobiet kluczowa jest ciąża oraz karmienie piersią. Zalecane dawki prezentują się następująco: dzieci w wieku 1-3 lata potrzebują dziennie 0,5 mg witaminy B6, dzieci w wieku od 4 do 6 lat – 0,6 mg, natomiast dzieciaki w wieku od 7 do 9 lat – 1 mg. W przypadku chłopców od 10. do 12. roku życia zalecana dzienna dawka to 1,2 mg, natomiast od 13. do 18. roku życia - 1,3 mg. Dziewczęta od 10. do 18. roku życia potrzebują 1,2 mg. Dla mężczyzn w wieku 19-50 lat zalecana dawka to 1,3 mg, dla panów po 50-tce zaleca się 1,7 mg. W przypadku kobiet w wieku 19-50 lat rekomendowana dawka to 1,3 mg, po 50-tce – 1,5 mg. Nieco inaczej wygląda sytuacja w przypadku pań będących w ciąży, albowiem potrzebują one przyjmować w ciągu dnia 1,9 mg, natomiast kobiety karmiące 2 mg. Oczywiście należy pamiętać, że są to dawki zalecane, jednak każdy organizm jest nieco inny. Jeśli masz wątpliwości, to najlepiej skontaktuj się ze swoim lekarzem. Podaje się, iż z niedoborem witaminy B6 zmagają się dzisiaj głównie kobiety, a także osoby starsze. Często ilość tej substancji przyjmowana z pożywienia okazuje się niewystarczająca. Tym samym być może najlepszym rozwiązaniem okażą się suplementy diety. W tego typu produktach witamina ta występuje jako chlorowodorek lub fosforan pirydoksyny. Obie postacie niemal w 100% są w stanie zaspokoić potrzeby organizmu. Ponadto zapotrzebowanie na pirydoksynę wzrasta w przypadku spożywania produktów bogatych w białko. Wówczas zaleca się przyjmowanie 0,02 mg witaminy B6 na 1 gram białka. Może się okazać, że witamina ta będzie miała na celu działanie lecznicze, wówczas lekarz może przepisać większą dawkę, niż ogólnie zalecana. W różnorodnych terapiach stosuje się zwykle od 50 do 200 mg.

Przyczyny i skutki niedoboru

Na niedobór witaminy B6 narażone są przede wszystkim kobiety w ciąży, kobiety w podeszłym wieku oraz alkoholicy. Przyczyną niedoboru może być także nieodpowiednio zbilansowana dieta, przyjmowanie tabletek antykoncepcyjnych oraz leków przeciwko gruźlicy. Dzisiaj rzadko stwierdza się niedobór tej witaminy, jednak warto zdawać sobie sprawę, jakie mogą wystąpić skutki, jeśli nie zadbamy o to, aby nasz organizm dostał odpowiednią ilość witamin. Zaburzeń, jakie wynikają z nieodpowiednich ilości pirydoksyny w organizmie człowieka jest całe mnóstwo. Przede wszystkim dochodzi do zaburzeń neurologicznych - większość osób skarży się na pogorszenie samopoczucia, depresję, apatię, bezsenność, drgawki, obwodowe neuropatie, spadek koncentracji, pogorszenie pamięci, nerwowość, nadpobudliwość nerwową, zwiększoną podatność na infekcje, wypadanie włosów, niedokrwistości, drażliwość oraz dezorientację. W niektórych przypadkach dochodzi nawet do parkinsonizmu, czyli zespołu objawów charakterystycznych dla choroby Parkinsona. Warto wiedzieć, że podobne objawy występują zarówno w tym schorzeniu, jak również innych. Z niedoboru witaminy B6 wynikają także problemy na tle dermatologicznych. Chodzi tutaj głównie o nadmierne łuszczenie skóry, stany zapalne oraz łojotok. Inne zaburzenia wynikające z nieodpowiedniej ilości pirydoksyny to m.in. zanik mięśni, zmęczenie, osłabienie, miażdżyca, nudności, zaburzenia procesu krzepnięcia krwi oraz funkcji płytek krwi. Oprócz tego niedobór tej witaminy może zwiększyć ryzyko rozwoju nowotworów.

Skutki nadmiaru

Nadmierna ilość witaminy B6 będzie tak samo szkodliwa dla organizmu, jak jej niedobór. Do przedawkowania może dojść, jeśli regularnie, w postaci tabletek przyjmować będziemy więcej, niż 200 mg na dobę. Dlatego też podczas dłuższej kuracji zaleca się wyłącznie dawki, jakie nie przekraczają 100 mg na dobę. Należy zdawać sobie sprawę, że nadmiar tej witaminy może przynieść nieodwracalne skutki dla naszego zdrowia. Niemniej jednak zwykle po odstawieniu suplementów zmiany są odwracalne, jednak długotrwała kuracja wysokimi dawkami może być nieodwracalna. Problemy, które się z tym wiążą to m. in. mrowienie kończyn, brak możliwości koordynacji mięśni, ospałość, zaburzenia neurologiczne, spadek stężenia kwasu foliowego we krwi, zwiększone odczucie chłodu, nieprawidłowości w gospodarce aminokwasów we krwi. Nie można zapomnieć o skutkach nadmiaru, jednak należy pamiętać, iż suplementy diety są mało toksyczne.

Przeciwwskazania (toksyczność)

Stosowanie witaminy B6 w dużych dawkach może być neurotoksyczne. Przyjmowanie dawek większych niż 200 mg (zwykle 1000 mg) przez dłuższy okres czasu może doprowadzić do neuropatii obwodowej. Zmiany te mogą jednak ustąpić, jeśli zrezygnujemy z tak wysokich dawek pirydoksyny. Jeśli jednak przyjmować będziemy mniej, niż 200 mg na dobę, to wówczas skutki uboczne najprawdopodobniej nie wystąpią.
Kozieradka – nasiona do kiełkowania
10 (100%) 1 vote