Selen

Selen jest pierwiastkiem śladowym występującym w organizmie człowieka, zalicza się go do grupy niemetali. Nazwa tego mikroelementu pochodzi od Selen, greckiej bogini oraz uosobienia Księżyca. Wynika to z faktu, że pierwiastek ten zawsze występuje wraz z tellurem, jakiego nazwa pochodzi od łacińskiego słowa tellus, czyli „Ziemia”. Selen jest składnikiem, który niezbędny jest do prawidłowej pracy naszego organizmu. Okazuje się, że wspiera on nasz układ immunologiczny, chroniąc go przez wirusami oraz bakteriami. Ponadto działa antyzapalnie, więc jego spożycie zaleca się osobom zmagającym się między innymi z reumatoidalnym zapaleniem stawów. Warto dodać, że selen pomaga zapobiec wystąpieniu zaćmy oraz zwyrodnieniu plamki żółtej. Sprawdzi się on podczas ochrony skóry przez szkodliwym działaniem promieni słonecznych, jak również pomoże uchronić nas przed miażdżycą. Oczywiście to nie wszystkie role, jakie ten pierwiastek pełni w naszym organizmie – jest ich zdecydowanie więcej. Tym samym już dzisiaj każdy z nas powinien zastanowić się czy spożywane przez niego dawki są wystarczające. Jeżeli dopuścimy do niedoboru selenu, to grozić może nam wiele schorzeń. Zalicza się do nich między innymi osłabienie pracy układu immunologicznego, osłabienie odpowiedzi na infekcje bakteryjne czy zwiększenie agregacji płytek krwi. Ponadto dojść może do zapalenia stawów, stwardnienia rozsianego, a także szybszego starzenia się organizmu. Zdarza się, iż odnotowywany jest nadmiar tego mikroelementu, który także ma niekorzystny wpływ na nasze zdrowie. Najczęściej grozi to nerwowością, nieprzyjemnym zapachem z ust, nadmierną potliwością, zaburzeniami pracy układu nerwowego oraz drażliwością. Dlatego już dzisiaj powinniśmy zatroszczyć się o odpowiednią ilość tego mikroelementu, jaki znajdziemy zarówno w produktach roślinnych, jak i pochodzenia zwierzęcego. Selen został odkryty w 1817 roku przez szwedzkiego lekarza, chemika i mineraloga - Jonsa Jacobsa Berzeliusa. Swoją największą popularnością ten mikroelement cieszył się w latach 60., kiedy to gro osób przekonywało, iż jest to pierwiastek, bez którego nie da się żyć i rewelacyjnie wpływa na zdrowie. Oczywiście odkrycie tego mikroelementu było przełomem w medycynie i nie można o tym zapomnieć.

Właściwości Selenu

Selen jest pierwiastkiem, który dostarczany jest do organizmu wraz z pożywieniem. Niestety zawartość selenu w produktach spożywczych nie zawsze jest taka sama, uzależnione jest to od zawartości tego mikroelementu w wodzie oraz glebie. Na terenie naszego kraju większość gleb uboga jest w selen. Dzisiaj znacznym problemem są także nowoczesne sposoby uprawy gleby oraz obróbka żywności, albowiem negatywnie wpływa to na zawartość selenu w produktach spożywczych. Ponadto należy zdawać sobie sprawę z tego, iż nie każdy pokarm będzie odpowiednio wchłaniany przez przewód pokarmowy. Zasadniczą rolę w biodostępności odgrywa chemiczna forma tego mikroelementu. Ponadto warto mieć świadomość tego, iż wchłaniane selenu wspiera witamina A, witamina E oraz białka. W organizmie człowieka występuje zwykle od 10 do 15 mg tego pierwiastka. Selen charakteryzuje się działaniem przeciwzapalnym, podobnie jak witamina E jest silnym antyoksydantem. Istotnym jest także, że selen to nietrwały pierwiastek, który w obecności węglowodanów (przede wszystkim cukrów prostych) nie jest przyswajalny, czyli staje się bezużyteczny. Jeśli nie wiesz czy w Twoim organizmie ilość selenu jest wystarczająca, to rekomendowane jest badanie krwi.

Zastosowanie (rola w organizmie)

Selen to kolejny pierwiastek śladowy, który niezbędny jest do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Większość osób docenia go, albowiem wzmacnia układ immunologiczny. Jeśli w naszym ciele będzie odpowiednia ilość tego mikroelementu, to wówczas produkowana będzie taka liczba przeciwciał, makrofagów i limfocytów (komórki odpornościowe), że organizm będzie zdolny do ochrony przed patogenami (ciała obce, m.in. wirusy, grzyby, bakterie). Selen bezdyskusyjnie znaleźć powinien się w diecie osób, zmagających się z opryszczką oraz półpaścem. Ponadto selen konieczny jest do działania peroksydazy glutationowej, czyli enzymów, jakich najważniejszym zadaniem jest ochrona komórek przed wolnymi rodnikami, mającymi niekorzystny wpływ na nasze zdrowie. Właściwa ilość selenu niezbędna jest osobom, które zmagają się z chorobami układu krwionośnego lub mające takie obciążenie genetyczne. Selen wspomaga pracę serca oraz naczyń wieńcowych, tym samym działa ochronnie na układ krwionośny, jak również pomaga zapobiec pojawieniu się miażdżycy. Z uwagi na właściwości antyzapalne, ten pierwiastek śladowy koniecznie znaleźć powinien się w diecie osób, które zmagają się z chorobami przewlekłymi, jak i chorobami układowymi. Jest on wsparciem w likwidacji szkodliwych, metali ciężkich. Jeśli w naszym organizmie jest duża ilość pierwiastków toksycznych, to selen pomocny okaże się podczas jego oczyszczania. Pierwiastek ten warto wybrać także wtedy, gdy chcemy ochronić swoją skórę przed szkodliwym działaniem słońca. Poleca się go kobietom przechodzącym menopauzę, albowiem pomaga minimalizować jej objawy. Kolejną zaletą stosowania tego mikroelementu jest zmniejszenie ryzyka wystąpienia zwyrodnienia plamki żółtej oraz zaćmy. Konieczny jest on także do odpowiedniego metabolizmu tarczycy. Z uwagi na to, że dodaje energii, to potrzebny będzie wszystkim, którzy potrzebują mocy i siły do działania. Analizując rolę selenu w organizmie nie można zapomnieć o tym, że szczególnie rekomendowany jest on osobom mającym słabe libido. Sprawdzi się także w przypadku mężczyzn pragnących mieć potomka, albowiem uczestniczy w tworzeniu, jak i dojrzewaniu plemników. Kobiety starające się o dziecko również nie mogą zbagatelizować tego mikroelementu, gdyż niezbędny jest do właściwego rozwoju dziecka, niemal od pierwszych dni ciąży. Coraz częściej mówi się o tym, że odpowiedni poziom selenu może pomagać w zmniejszaniu szans na pojawienie się nowotworu. Tyczy się to głównie nowotworu szyjki macicy, jajników, odbytu, prostaty oraz płuc.

Źródło (występowanie)

Selen uda nam się znaleźć zarówno w produktach pochodzenia roślinnego, jak i zwierzęcego. Jego największe ilości występują w słoneczniku, orzechach brazylijskich, czosnku, cebuli, drożdżach, kiełkach pszenicy, ziarnach kukurydzy oraz otrębach pszennych. Osoby pragnące zwiększyć ilość selenu w swojej diecie winny spożywać także razowe pieczywo oraz brązowy ryż. Wielbicielom mięsa oraz produktów pochodzenia zwierzęcego rekomenduje się przede wszystkim drób, jajka, serca, nerki (cielęce, wieprzowe i wołowe) oraz wątrobę. Bogatym źródłem selenu są ryby (śledź, łosoś, tuńczyk) oraz owoce morza. Jeśli zależy nam na dostarczeniu tego mikroelementu do organizmu, to sięgnąć winniśmy także po sól morską oraz żywność pochodzącą z pełnego przemiału ziarna. Spożywając drożdże piwne, które są doskonałym źródłem selenu, musimy pamiętać, aby nie poddawać ich wysokiej temperaturze.

Zapotrzebowanie

Zapotrzebowanie organizmu na selen zależne jest głównie od wieku i stanu fizjologicznego. Polskie normy dziennego zapotrzebowania na selen prezentują się następująco – w przypadku niemowląt rekomendowana, dobowa dawka to od 10 do 15 μg selenu, dzieciom do 9. roku życia zaleca się natomiast od 20 do 30 μg tego pierwiastka. W przypadku dzieciaków od 10 do 12 lat zalecana dawka to 45 μg selenu na dobę. W przypadku kobiet i dziewcząt od 12. roku życia rekomendowana dawka to 60 μg, tak samo jak w przypadku chłopców w wieku 13-15 lat. Dorosłym mężczyznom i chłopcom powyżej 15. roku życia zaleca się 70 μg selenu. Nieco większe dawki potrzebne są kobietom w ciąży (65 μg na dobę) oraz kobietom karmiącym piersią (75 μg). Tak jak w przypadku innych pierwiastków, specjalistyczna suplementacja powinna odbywać się pod okiem specjalisty, albowiem dla większości z nas wystarczające będą ilości selenu zawarte w naszej codziennej, racjonalnej diecie, a przedawkowane może nieść za sobą groźne skutki uboczne.

Przyczyny i skutki niedoboru

Zdarzają się przypadki, gdzie odnotowywany jest niedobór tego mikroelementu, co skutkować może wieloma nieprzyjemnymi dolegliwościami. Może się to zdarzyć w przypadku osób, które spożywają słodkości bez umiaru, albowiem pozbawiają swój organizm tego cennego pierwiastka. Niemniej jednak dieta większości osób wystarczająca jest do pokrycia dziennego zapotrzebowania. Deficyt zdarza się natomiast w przypadku osób, które zmagają się z ciężkimi zaburzeniami wchłaniania pokarmu z przewodu pokarmowego, a także żywiącym się pozajelitowo. Mniejsze ilości selenu odnotowuje się w przypadku chorych na AIDS, mukowiscydozę, reumatoidalne zapalne stawów oraz depresję. Pierwsze objawy niedoboru tego mikroelementu to osłabienie mięśni, regularnie występujące przeziębienia, opryszczka, zmiany skórne. Niedobór selenu może prowadzić do ograniczenia sprawności układu immunologicznego, a nawet do nasilenia postępów choroby. Zdarza się także, iż niedobór skutkuje niewydolnością serca, objawami wola, zapaleniem stawów, stwardnieniem rozsianym oraz niedoczynności tarczycy. W przypadku mężczyzn dojść może nawet do bezpłodności, natomiast u kobiet w ciąży, niedobór może doprowadzić do nieodwracalnych zmian płodu.

Przyczyny i skutki nadmiaru

W większości przypadków pierwsze objawy zbyt dużej ilości selenu w organizmie są zauważalne, jeśli przekroczymy dawkę 400 mg na dobę. Wówczas dojść może do zatrucia organizmu. Praktycznie nierealne jest ono, jeśli stosowane przez nas będą wyłącznie naturalne produkty zawierające selen. Nadmiar selenu nazywa się selenozą, objawia się ona najczęściej drażliwością, depresją, nerwowością, nadmiernym wypadaniem włosów, dekoloryzacją płytki paznokciowej, zaburzeniami neurologicznymi, a także nieprzyjemnym zapachem z ust. Jeśli na czas nie zaczniemy przeciwdziałać, to dojść może do obrzęku płuc oraz marskości wątroby.

Przeciwwskazania (toksyczność)

Istotnym jest, że selen przez wiele lat uważany był za truciznę. W dalszym ciągu może nią być, niemniej jednak zdarzyć może się tak wyłącznie wtedy, gdy znacznie go przedawkujemy.
Żurawina – owoce mielone
10 (100%) 2 votes