Kwas askorbinowy (Witamina C)

Witamina C, nazywana również kwasem askorbinowym to organiczny związek chemiczny należący do grupy nienasyconych alkoholi polihydroksylowych. Znana jest ona niemal każdemu z nas, ponieważ konieczna jest do prawidłowej pracy naszego organizmu. Nie może jej zabraknąć w diecie zarówno maluchów, jak i osób starszych. Istotnym jest, że kwas askorbinowy nie jest wytwarzany samodzielnie przez organizm. Inaczej sytuacja wygląda w przypadku innych ssaków, albowiem potrafią one wytworzyć ją z glukozy. W związku z tym tak ważne jest w przypadku człowieka, aby dostarczać go wraz z pożywieniem. Znajdziemy go przede wszystkim w żywności pochodzenia roślinnego - wysoką zawartością witaminy C charakteryzują się owoce oraz warzywa. Kwas askorbinowy wykorzystywany jest przez większość z nas jako produkt, którego zadaniem jest wzmacnianie odporności organizmu. Poleca się jego przyjmowanie głównie profilaktyczne, niemniej jednak warto się w niego wyposażyć także wtedy, gdy złapie nas przeziębienie. W tej chwili witamina C znajduje zastosowanie przede wszystkim w medycynie, niemniej jednak coraz częściej wykorzystywana jest również w kosmetyce.

Właściwości Witamin C

Witamina C jest rozpuszczalną w wodzie witaminą, która bierze udział w szeregu procesów zachodzących w organizmie. Przede wszystkim współuczestniczy w wydzielaniu hormonów (m. in. w gruczołach płciowych), uczestniczy w transporcie żelaza we krwi, potrzebna jest do właściwego wchłaniania wapnia, bierze udział w syntezie aminokwasów, a także chroni pozostałe witaminy przed utlenianiem. Nie można pominąć, iż witamina C uczestniczy w aktywacji kwasu foliowego oraz hamuje tworzenie nitrozoamin, czyli związków rakotwórczych. Jest ona podstawowym elementem tworzenia tkanki łącznej, jaka wiąże tkanki naszego organizmu. Witaminę C nazywa się równie często kwasem askorbinowym, albowiem jest on w niej obecny i cechuje się właściwościami przeciwutleniającym, dzięki czemu poprawia się praca układu krążenia. Substancja ta charakteryzuje się silnymi właściwościami antyoksydacyjnymi, bowiem jej cząsteczka jest wrażliwa na działanie tlenu. Tym samym pomaga ona chronić komórki przed szkodliwym działaniem wolnych rodników. Nie można pominąć tego, że witamina C przyczynia się do tworzenia kolagenu, jaki potrzebny jest do prawidłowej pracy organizmu – spaja elementy ciała, a także pełni rolę białka budulcowego. Kwas askorbinowy charakteryzuje się żółtą barwą oraz kwaśnym smakiem. Należy pamiętać o tym, że witamina C, jaka zawarta jest w pożywieniu zalicza się do grona witamin wrażliwych na działanie czynników zewnętrznych. Niekorzystnie wpływa na nią bezpośredni kontakt z powietrzem, wysoka temperatura, związki chemiczne, a także wystawienie na dostęp światła.

Zastosowanie (rola w organizmie)

Większość z nas zna witaminę C z uwagi na wspomaganie układu odpornościowego. Dzięki regularnemu i profilaktycznemu przyjmowaniu możemy załagodzić przebieg choroby. Zaletą systematycznego przyjmowania witaminy C będzie również jej wpływ na przyspieszenie procesu gojenia się siniaków, ran oraz złamań. Jest to możliwe, ponieważ pod wpływem kwasu askorbinowego tworzony jest kolagen. Oprócz tego witamina C pomaga w utrzymaniu prawidłowego stanu tkanki łącznej, wzmacnia zęby i dziąsła, a także zabija bakterie, które wywołują próchnicę zębów. Zadaniem witaminy C w organizmie jest również wzmacnianie naczyń krwionośnych, co zapobiega krwawień z dziąseł oraz krwotoków. Kwas askorbinowy wspomaga dodatkowo walkę z nadciśnieniem oraz cholesterolem LDL („złym cholesterolem”). Witamina C bierze udział w tworzeniu krwinek czerwonych (erytrocytów), dzięki czemu zmniejsza się ryzyko wystąpienia anemii. Z uwagi na to, że kwas askorbinowy uczestniczy w tworzeniu kolagenu, to zmniejsza się ryzyko kontuzji (zwiększa się elastyczność stawów). Ponadto kwas askorbinowy pomaga chronić oczy przed zaćmą, wzmacnia ściany naczyń krwionośnych, a także zapobiega powikłaniom cukrzycy. Witaminę C coraz więcej osób postrzega jako produkt, który znajduje swoje zastosowanie również w przemyśle kosmetycznym. Okazuje się bowiem, iż działa on przeciw starzeniu się skóry, opóźnia pojawienie się zmarszczek, a także ochrania ją przed niekorzystnym wpływem promieni ultrafioletowych. Oczywiście jej przyjmowanie zaleca się również młodszym osobom, ponieważ kwas askorbinowy pomaga utrzymać skórę gładką, jędrną i elastyczną. Produkty mające w swoim składzie witaminę C często przeznaczona są dla osób zmagających się z przebarwieniami i zmarszczkami. Ponadto coraz częściej występuje ona w peelingach, gdyż wspomaga ujędrniania i likwidację rozstępów.

Źródło (występowanie) Witaminy C

Witamina C dość powszechnie występuje w żywności – największe jej ilości znajdziemy w cytrusach, surowych ziemniakach oraz zielonych warzywach. Niemniej jednak niewielu z nas ma świadomość tego, że w niektórych produktach możemy znaleźć nawet kilka razy więcej witaminy C, niż w cytrynie, którą większość z nas kojarzy jako produkt bogaty w kwas askorbinowy. Jednym z najlepszych, bezproblemowo dostępnych w Polsce źródeł witaminy C okazuje się papryka, pomarańcza, papaja, brukselka oraz jarmuż. Wysokie ilości znajdziemy także w czarnej porzeczce, brokule, kiwi, truskawce, mango, pietruszce, białej kapuście, grejpfrucie, mandarynce oraz pomidorze. Ponadto warto decydować się również na przetwory z dzikiej róży, derenia, rokitnika i aceroli. Rewelacyjnym źródłem witaminy C są również nieco mniej znane produkty, takie jak nasiona chia, camu camu, berberys oraz jagody goji. Wielbiciele mięsa i owoców morza nie powinni się załamywać, albowiem witaminę tę znajdziemy także w wątróbce i ostrygach. Z uwagi na wysoką wrażliwość witaminy C na powietrze, temperaturę i światło, zaleca się spożywanie produktów w postaci surowej (oczywiście tych, które możliwe są do zjedzenia w takiej formie). Ponadto warto decydować się na jedzenie wyłącznie świeżych produktów (najlepiej zaraz po zbiorach), obieranie warzyw i owoców bezpośrednio przed podaniem, jednak jak najbliżej skórki, gdyż tam jest jej najwięcej.

Zapotrzebowanie na kwas askorbinowy

Po witaminę C najczęściej i najchętniej sięgamy w okresie jesienno-zimowym, albowiem wtedy odnotowuje się wysoką liczbę przeziębień i zachorowań. Niestety często zapominamy o tym, że witamina C najlepiej działa, jeśli stosowana jest regularnie i profilaktycznie. Warto przyjmować ją każdego dnia, albowiem wówczas będziemy w stanie zmniejszyć ryzyko zachorowalności. Musimy pamiętać o tym, że nasz organizm nie jest w stanie samodzielnie jej wytwarzać, dlatego tak ważne jest jej przyjmowanie. Zdaniem Specjalistów z Instytutu Żywności i Żywienia średnie zapotrzebowanie dzienne u dzieci wynosi od 40 do 50 mg witaminy C, 75 mg u kobiet oraz 90 mg u mężczyzn. Czasami można spotkać się również z zalecaną dawką 40 mg dla kobiet i mężczyzn oraz 80 mg dla osób palących. Niemniej jednak znaleźć można informacje, że rekomendowana dzienna dawka to 200 mg na dobę. Musimy zatem pamiętać, że każdy organizm jest inny i od tego należy uzależnić dzienne dawkowanie. Często w celach leczniczych dawkach jest zdecydowanie większa i może sięgać nawet 1000 mg na dobę. Jeśli dostaniemy takie zalecenia od lekarza, to warto pamiętać, że witamina lepiej wchłania się, jeśli jej podzielona na porcje i przyjmowana w trakcie posiłku. Tak jak w przy większości witamin, dzienne zapotrzebowanie zależy głównie od wieku i płci. Wyjątkiem są kobiety w ciąży, kobiety karmiące piersią, osoby zmagające się z stanami zaburzeń jelitowych, osoby palące papierosy, osoby starsze, osoby zmagające się z cukrzycą i nadciśnieniem tętniczym, a także wszyscy Ci, którzy zmagają się z zwiększonym wysiłkiem. Wszystkie osoby zaliczają się do powyższej grupy będą potrzebowały więcej witaminy C. Jeśli obawiasz się, że nie dostarczasz do organizmu wystarczających dawek to wówczas najlepszym rozwiązaniem będą specjalistyczne suplementy diety, dzięki którym Twoja dieta będzie bogata w tę witaminę.

Przyczyny i skutki niedoboru

Witamina C jest substancją witalną, a jej niedobór może przyczynić się do różnorodnych zaburzeń. Większość z nas może być zaskoczona tym, że można zmagać się z niedoborem tego powszechnego składnika odżywczego, jednak zdarzają się takie sytuacje. Najpopularniejsze objawy niedoboru witaminy C to osłabiona odporność organizmu, zwiększona tendencja do siniaków, spadek wagi, długotrwałe gojenie ran, bóle stawów i mięśni, zmęczenie oraz krwawiące dziąsła. Niedobór doprowadzić może do rozwoju niedokrwistości, albowiem witamina C zwiększa wchłanianie żelaza. W najcięższych przypadkach może dojść nawet do szkorbutu, czyli choroby wynikającej z niedoboru witaminy C. Dzisiaj jest ona coraz rzadziej spotykana i dotyczy głównie osób zamieszkujących najuboższe kraje świata, alkoholików, a także osób, które zmagają się z chorobami prowadzącymi do zaburzeń wchłaniania tej witaminy (np. ostra dyspepsja). Czasami zdarza się, że zmagają się z nią dzieci karmione mlekiem pasteryzowanym (witamina C podczas tego procesu ulega zniszczeniu). Dobrze jest zdawać sobie sprawę z tego, iż choroba ta nie jest od razu zauważalna – pojawia się po około 3 miesiącach podczas których spożywamy bardzo małe ilości kwasu askorbinowego. Zmian wynikających z szkorbutu jest cała masa, jeśli jednak zlekceważymy ten problem, to w najgorszym wypadku może dojść nawet do śmierci.

Skutki nadmiaru

Witamina C nie jest toksyczna, niemniej jednak przyjmowanie jej w nadmiernych ilościach (więcej niż 2 g, czyli 2000 mg na dobę) może skutkować biegunką, nudnościami, wysypką, dolegliwościami żołądka, wymiotami, a nawet obniżeniem odporności (jeśli natychmiast zmniejszymy dawkę). Powyższa sytuacja zdarza się dość rzadko, ponieważ nadmiar tej witaminy usuwany jest wraz z moczem i potem. Warto jednak mieć na uwadze to, że stosowanie dawek większych niż zalecane może być niebezpieczne dla kobiet w ciąży, albowiem może zadziałać szkodliwie na płód (do tej pory badania na ludziach tego nie potwierdzają, jednak warto zachować ostrożność).

Przeciwwskazania (toksyczność)

Witamina C nie jest toksyczna, w większości przypadków nie jest szkodliwa i nie uczula.
Brokuł Rabbs – nasiona do kiełkowania
Oceń kategorie