Kalcyferol (Witamina D)

Witaminą D nazywamy grupę steroidowych organicznych związków chemicznych, jakie wywierają wszechstronne działanie fizjologiczne. Tyczy się to w szczególności gospodarki wapniowo-fosforanowej, a także zachowania odpowiedniej struktury oraz funkcji kośćca. Druga nazwa witaminy D – kalcyferol pochodzi od nazw związków chemicznych (dla człowieka najważniejszy jest ergokalcyferol i cholekalcyferol). Nie można dopuścić do niedoboru witaminy D w organizmie, ponieważ wiąże się do z szeregiem negatywnych skutków. Wpływa ona między innymi na mocne kości oraz zdrowe zęby. Ponadto dzięki odpowiedniej ilości witaminy D dobrze funkcjonuje układ krążenia, kontrolowany jest poziom wapnia, a także możemy liczyć na szczupłą sylwetkę. Niemniej jednak tak samo jak szkodliwy jest jej niedobór, jak samo jej nadmiar może nam zaszkodzić. Witamina D w dostatecznych ilościach powstaje nawet po dłuższym spacerze w słoneczny dzień. Niestety w naszym kraju słońca przez cały rok nie jest wystarczająco dużo, dlatego koniecznym jest wsparcie organizmu. Witaminę D odkrył w latach 20. XX wieku McCollum. Okazało się to przełomowym odkryciem w kwestii walki z krzywicą, która prowadziła nawet do śmierci osób z nią się zmagających.

Właściwości Witaminy D

Witaminę D spotkamy w dwóch formach, jakie różnią się budową łańcucha bocznego. Ergokalcyferol naturalnie występuje w organizmach roślinnych oraz w drożdżach – nazywa się go witaminą D2, natomiast naturalnie w organizmach zwierzęcych występuje cholekalcyferol, zwany witaminą D3. Dla człowieka ważniejszy jest cholekalcyferol, albowiem praktycznie dwa razy skuteczniej wpływa na zwiększenie stężenia witaminy D we krwi. Ciekawym jest, że kalcyferol zalicza się do witamin, niemniej jednak jest to hormon (hormon steroidowy), jaki produkuje się z cholesterolu w momencie, gdy na skórę oddziałują promienie słoneczne. Dlatego często spotkać można witaminę D jako witaminę „słońca”. Kalcyferol, podobanie tak witamina A, witamina E oraz witamina K zalicza się do grupy witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Świadczy to o tym, iż rozpuszcza się wyłącznie w tłuszczach, bądź oleju, a także może być magazynowany w naszym organizmie przez długi okres czasu. Czasami nawet do kilku tygodni. Warto jednak wiedzieć, że kalcyferol od razu po spożyciu jest bezwartościowy – musi przejść przez dwa etapy konwersji, tak aby stać się formą aktywną. Z uwagi na fakt, że wspomaga pracę całego organizmu, tak ważny jest jego odpowiedni poziom.

Zastosowanie (rola w organizmie) Witaminy D

Witamina D, tak jak każda inna witamina jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Jest ona przede wszystkim odpowiedzialna za właściwy rozwój oraz mineralizację kości. Pełni ona również ważną rolę w regulacji gospodarki wapniowo-fosforowej ustroju. Przyczynia się do zwiększenia wchłaniania składników mineralnych (fosforu i wapnia) z przewodu pokarmowego, jak również równa nieodpowiedni stosunek wapnia do fosforu. Kalcyferol konieczny jest w procesach kostnienia oraz w trakcie powstawania związków niezbędnych do budowy kości. Zastosowanie wyższych dawek witaminy D pomaga zapobiegać pojawieniu się osteoporozy, jak również złamań kości u osób starszych. Kalcyferol przyczynia się także do szybszego spadku wagi, dlatego nie powinny lekceważyć tej witaminy osoby pragnące zgubić nadprogramowe kilogramy. Witamina D spożywana powinna być także przez sportowców, albowiem zwiększa ich siłę fizyczną.

Źródło (występowanie)

Bez dwóch zdań najlepszym źródłem witaminy D jest słońce, niestety nie zawsze mamy do niego dostęp. W słoneczne dni często stosujemy specjalistyczne kremy, aby zapobiec poparzeniom, natomiast w miesiące jesienne i zimowe słońca w Polsce jest zbyt mało, aby dostarczyć jego odpowiednie ilości do organizmu. Tym samym konieczne jest dostarczanie tej substancji wraz z pożywieniem. Jak już wcześniej nadmieniono wyróżnić możemy witaminę D2 oraz witaminę D3. Witamina D3 znajduje się w produktach pochodzenia zwierzęcego. Największe jej ilości znajdziemy w rybach (głównie w śledziach, sardynkach, makrelach, tuńczyku, łososiu, węgorzu, dorszu), wątrobie, jajach, serze żółtym, mleku oraz w maśle.

Zapotrzebowanie na Witaminę D

Jak już wcześniej nadmieniono witamina D produkowana jest w momencie, gdy nasza skóra wystawiona jest na działanie promieni słonecznych. Absorpcja światła słonecznego to jeden ze sposobów na dostarczenie tej substancji do naszego organizm. Niestety w większości przypadków czas przebywania na słońcu jest zbyt krótki, tak aby witamina D była przez cały czas utrzymywana na odpowiednim poziomie. Oczywiście osoby mieszkające w krajach, gdzie niemal przez cały rok jest słonecznie mogą liczyć na to, że w ich przypadku poziom tej witaminy uzyskany dzięki przebywaniu na zewnętrz będzie na właściwym poziomie. Ważne jest, aby pamiętać o tym, że im więcej ciała na słońce wystawimy, to tym lepszy będzie efekt. Ponadto istotnym jest, że produkcja witaminy D zmniejszy się, jeśli będzie stosować ochronę przeciwsłoneczną. Ze słońca należy korzystać odpowiedzialnie, albowiem poparzenia słoneczne i inne schorzenia przez to generowane również nie są dla człowieka wskazane. W przypadku mieszkańców Polski konieczne jest przyjmowanie witaminy D z żywności, bądź stosowanie specjalnych suplementów diety. Podaje się, że niemowlęta oraz dzieci powinny przyjmować 10 mikrogramów (mcg) na dobę, natomiast osoby starsze 5 mcg witaminy D na dzień. Z kolei według Polskiego Instytutu Żywności i Żywienia zalecane dawki to 20 mcg w przypadku niemowląt (10 mcg to dawka bezpieczna), 25 mcg w przypadku dzieci od 1. roku życia do 9. roku życia (10 mcg to dawka bezpieczna), natomiast zalecana dawka dla młodzieży i dorosłych do 10 mcg (5 mcg to dawka bezpieczna). Oczywiście są to wyłącznie zalecane dawki, podane ogólnikowo. Należy mieć na uwadze, że w zależności od źródła znaleźć można zróżnicowane, rekomendowane dawki. Tym samym warto skonsultować się z lekarzem, ponieważ może okazać się, że w Twoim przypadku konieczne będzie zwiększenie dawek. Wszystkim osobom mającym wątpliwości zaleca się przeprowadzenie badań krwi. Na ich podstawie będzie można stwierdzić czy potrzebna jest w Twoim przypadku suplementacja tej witaminy. Badanie takie kosztuje około 50 zł. Optymalne stężenie tej witaminy w organizmie to od 30 do 50 ng/ml. Osoby, które mają mniej niż 20 ng/ml powinny od razu zacząć działać. W codzienną dietę można włączyć specjalistyczne suplementy diety, niemniej jednak takie rozwiązanie jest zalecane tylko osobom, które mają niedobór tej witaminy.

Przyczyny i skutki niedoboru

Z uwagi na to, że witamina D w dużych ilościach znajduje się wyłącznie w niektórych produktach, to często zmagamy się z niedoborem witaminy D, zarówno D2, jak i D3. Przyczyną niedoboru tej witaminy jest również niedostateczna ekspozycja na światło słoneczne, upośledzona synteza aktywnych metabolitów w wątrobie i nerkach, a także przyjmowanie co poniektórych lekarstw (np. leków przeciwpadaczkowych). Skutki niedoboru witaminy D3 często związane są z wiekiem. W przypadku dzieci niedostateczna jej ilość może prowadzić do krzywicy. Jest to choroba przewlekła, która dotyka dzieci (głównie od 3. miesiąca życia do 2. roku życia). Wywoływana jest ona niedoborem witaminy D. Objawów krzywicy jest bardzo dużo – możemy je podzielić na objawy zwiastunowe oraz objawy kostne. Te pierwsze to z reguły niepokój dziecka, skłonność do zaparć oraz pocenie się głowy niemowlaka w trakcie karmienia. Objawy kostne to między innymi płaskostopie, bruzda Harrisona, kolana koślawe, skrzywienie kręgosłupa, deformacja czaszki, a także szereg innych problemów kostnych. Ponadto odnotować można również ogólnoustrojowe objawy krzywicy, do jakich zaliczamy opóźnienie wzrostu, obniżone napięcie w mięśniach, a także niedokrwistość. W przypadku niedoboru witaminy D3 u osób dorosłych dochodzi do osteomalacji, czyli metabolicznej choroby kości, jaka polega na zbyt małym wysyceniu kości wapniem. Objawy, które możemy odnotować, to między innymi spadek apetytu, biegunka, problemy ze snem, zaburzenia widzeniami, a także bóle kostno-mięśniowe. Zbyt niski poziom kalcyferolu w organizmie może przyczynić się do upośledzenie mineralizacji kości, rozwoju chorób serca, bólów stawów, bólów mięśni, bólu mostka, problemów z pęcherzem, cukrzycy, demencji, nowotworów, a także chorób autoimmunologicznych. Z niedostateczną ilości witaminy D zmagają się także osoby, które spożywają pokarmy ubogie w prekursory tej witaminy oraz zmagają się ze schorzeniami, jakie prowadzą do zespołu złego wchłaniania. Na niedobór witaminy D często narażone są osoby starsze i osoby po zawale serca. Z deficytem zmagają się także osoby pracujące na nocną zmianę, zmagające się z otyłością, a także chorujące na mukowiscydozą oraz celiakię. O dostateczną ilość zadbać winny kobiety będące w ciąży, ponieważ niedobór tej witaminy może przyczynić się do różnorodnych zaburzeń rozwoju mózgu dziecka. Warto pamiętać, że niedostateczna ilość tej witaminy nie daje natychmiastowych objawów, ponadto większość z nas nie łączy dolegliwości, które mamy z możliwością braku witaminy D.

Przyczyny i skutki nadmiaru kalcyferolu

Przedawkowanie witaminy D może wystąpić, jeśli będziemy spożywać zdecydowanie większe dawki, niż zalecane. Tyczy się to przede wszystkim preparatów witaminowo-mineralnych. Najczęstsze objawy to ogólne osłabienie organizmu, nudności, spadek apetytu, wymioty, świąd skóry, nadmierne oddawanie moczu, ból oczu, ból głowy, nadmierna potliwość. Zbyt duże dawki mogą doprowadzić do nagromadzenia się wapnia w tkankach, co skutkować może nawet zaburzeniami ośrodkowego układu nerwowego, a także zaburzeniami pracy serca. Na nadmiar kalcyferolu uważać powinny w szczególności kobiety w ciąży, albowiem jest on niebezpieczny dla płodu. Może prowadzić do choroby kości, a także deformacji.

Przeciwwskazania (toksyczność)

Toksyczność w przypadku witaminy D spotykana jest bardzo rzadko i zdarza się wyłącznie w przypadku stosowania bardzo wysokich dawek.
Rokitnik – sok bio
Oceń kategorie